Giżycko (PL)

Historia

Strategiczna pozycja Lötzen jako jednej z niewielu „bram“ przez naturalną barierę jezior mazurskich była oczywista. Już podczas drugiej wojny północnej o dominację w regionie bałtyckim w latach 1655-60, a później w wojnach koalicyjnych (1807), a także podczas kampanii rosyjskiej Napoleona w 1812 r., Lötzen było uważane za ważny punkt tranzytowy dla dużych formacji bojowych.

Na początku XIX wieku Cesarstwo Niemieckie zaczęło rozważać zabezpieczenie wschodniopruskich granic przed możliwym zagrożeniem ze wschodu, a Lötzen szybko stało się centralnym punktem. Wraz z ochłodzeniem stosunków dyplomatycznych z Rosją, nie było już żadnych zahamowań i 4 września 1844 r. o godz. 18:00 na rozkaz króla Fryderyka Wilhelma IV uroczyście położono kamień węgielny pod budowę Twierdzy Boyen. W trakcie prac budowlanych do 1860 r. zbudowano pruski fort artyleryjski z sześcioma bastionami (patrz architektura), który oferował miejsce dla 2500 żołnierzy.

W 1860 roku pierwsze pułki zajęły uroczyste kwatery w twierdzy. Do około 1913 r. prowadzono ciągłe działania modernizacyjne, a pierwotna niezależna twierdza była stopniowo przekształcana w silnie uzbrojony artyleryjsko fort zaporowy. Przed I. Przed I wojną światową w pasie nadmorskim wokół Lötzen zbudowano również potężne pozycje polowe, tak zwaną Mazurską Pozycję Morską.

Podczas I wojny światowej, która rozpoczęła się wkrótce potem, pod koniec 1914 r. w Lötzen i okolicach doszło do wielu bitew, które zostały pomyślnie stoczone. Później miała miejsce pierwsza bitwa na jeziorach mazurskich, w której Rosja została pokonana przez wojska niemieckie. Twierdza Boyen była ważnym punktem wyjściowym i kamieniem węgielnym frontu wschodniopruskiego. Pozycje polowe zostały następnie rozbudowane do 255 betonowych konstrukcji i wytrzymały wszystkie rosyjskie ataki. Pod koniec I wojny światowej Twierdza Boyen stała się symbolem niemieckiego oporu, a miejsce to odwiedzały ważne osobistości Cesarstwa Niemieckiego, w tym cesarz Wilhelm II, książę Joachim Pruski, admirał Tirpitz i następca tronu Bawarii.

Dzieła na południowej i wschodniej granicy Niemiec zostały wyłączone z żądań rozbrojeniowych zwycięskich mocarstw alianckich I wojny światowej. Twierdza Boyen była pieczołowicie utrzymywana w okresie międzywojennym i służyła jako symboliczne centrum szkolenia wojskowego.

Pozycje polowe zostały dodatkowo ufortyfikowane w 1936 roku. Podczas II wojny światowej obszar umocniony Lötzen był wykorzystywany do zabezpieczenia zaplecza frontu wschodniego. Kompleksy bunkrów Wolfsschanze, Mauerwald i Hochwald na północ od Giżycka stanowiły liczne centra dowodzenia.

Wraz z rosnącymi sukcesami sił radzieckich i stopniowym przesuwaniem się frontu wschodniego w kierunku Niemiec, Lötzen zostało wzmocnione jako ważna lokalizacja i wyposażone w personel, broń i żywność pod koniec 1944 roku. Jednak mroźna zima doprowadziła do powstania grubych warstw lodu na mazurskich jeziorach, po których mogły jeździć nawet czołgi. Oznaczało to, że nic nie stało na przeszkodzie rosyjskiej ofensywie. Lötzen straciło swoją wartość obronną bez naturalnych barier. Poza kilkoma obrońcami, miejsce zostało ewakuowane i zdobyte 26 stycznia 1945 roku po niewielkich walkach.

Do 1956 r. twierdza była ośrodkiem szkoleniowym Ludowego Wojska Polskiego oraz punktem wyjściowym do rozminowywania i systematycznego wyburzania pozycji polowych. W 1957 r. Twierdza Boyen została zlikwidowana i przekazana władzom cywilnym. W 1973 r. została objęta ochroną konserwatorską, ale była przedmiotem licznych kradzieży i podpaleń. W 1993 r. Towarzystwo Miłośników Twierdzy Boyen rozpoczęło wstępne prace konserwatorskie.

Od 2009 r. obiektem zarządza Giżyckie Centrum Kultury i jest on coraz częściej wykorzystywany do celów turystycznych. Dzięki członkostwu w Europejskiej Sieci Turystyki Fortecznej i Marketingu Twierdz w 2019 r. Twierdza Boyen stała się przystankiem na Europejskim Szlaku Kulturowym Zabytków Fortecznych FORTE CULTURA®.

Architektura

Neopruska twierdza w kształcie gwiazdy została zbudowana w latach 1844-1860 według projektów generała Ernsta Ludwiga von Astera i pułkownika Johanna von Bress-Winiary. Trzy z sześciu bastionów twierdzy otrzymały imiona generała von Boyen: Hermann, Ludwig, Leopold, a trzy zostały nazwane od symboli herbu rodowego: Miecz, Prawo i Światło. Dostęp zapewniały cztery bramy z elementami neogotyckimi: Lötzen i Rastenburg, Brama Wodna i Prochowa. Wewnątrz twierdzy znajdują się liczne budynki funkcjonalne i użytkowe, takie jak trzypiętrowe koszary, piekarnia, magazyny prochu, warsztat płatnerza i wiele innych.

Wolnostojący mur Carnot o długości 2303 metrów i wysokości do 5 metrów z otworami strzelniczymi otaczał twierdzę. Przed i za nim znajdowały się wały wewnętrzne i zewnętrzne, oddzielone fosami bez wody. Inne elementy obejmowały kazamatowe bastiony, stanowiska artyleryjskie w barkach bastionów i kaponierę przy bramie Lötzen.
Od około 1870 roku rozpoczął się długi proces szeroko zakrojonej modernizacji, mający na celu wzmocnienie twierdzy w odpowiedzi na szybki rozwój technologii uzbrojenia i wprowadzenie granatów wybuchowych. Ściany i wały zostały dodatkowo wzmocnione, sklepienia pokryto warstwą betonu, zbudowano magazyny i schrony piechoty oraz zainstalowano obrotowe i opancerzone wieże obserwacyjne piechoty.

Od początku XX wieku budowano ufortyfikowane pozycje polowe w celu zabezpieczenia terenu i regionu. Bogato ilustrowana broszura Roberta Kempy „Die Feste Byoen in Lötzen“ (ISBN-13: 978-8361349167) szczegółowo opisuje historię i rozwój budowy twierdzy.