Torri Mamo, Wied il-Għajn (MT)

FORTE CULTURA – punkt: wieża obronna Torri Mamo, Wied il-Għajn (MT)
Obraz: Daniel Cilia, Din l-Art Helwa

Charakterystyczna, ufortyfikowana rezydencja i wyjątkowy przykład prywatnej fortyfikacji nadmorskiej

Torri Mamo, znana również jako Wieża Mamo lub Wieża św. Tomasza, została zbudowana w 1657 roku przez rodzinę Mamo i stanowi ufortyfikowaną rezydencję rodzinną z widokiem na zatokę św. Tomasza w Marsaskali. W przeciwieństwie do wież nadbrzeżnych zleconych przez Zakon Joannitów, została ona zbudowana na prywatne zlecenie przez Gregorio i Giorgio Mamo, ojca i syna, którzy obaj jako mistrzowie budowlani brali udział w budowie fortyfikacji zakonu. Położenie na wzniesieniu umożliwiło rodzinie obronę posiadłości i zapewniło ochronę przed ewentualnymi atakami korsarzy z zatoki św. Tomasza.

Wieża była później wykorzystywana przez pułk milicji z Żejtun i Żabbar, po czym przeszła w ręce kilku prywatnych właścicieli. W 1940 roku siły zbrojne Wielkiej Brytanii zarekwirowały wieżę i wykorzystywały ją jako regionalną kwaterę główną, budując na dachu bunkier. Po II wojnie światowej ponownie trafił w ręce prywatne, po czym popadł w stan znacznej ruiny. W 1988 roku budynek został przekazany organizacji „Din l-Art Ħelwa“, która przeprowadziła szeroko zakrojone prace konserwatorskie, w tym renowację murów zewnętrznych w latach 1994–1995, a także kolejne projekty konserwatorskie w latach 2012–2013 i 2022.

Pod względem architektonicznym Torri Mamo wyróżnia się szczególnie dzięki szesnastostronnemu rzutowi poziomemu, który sprawia, że budynek widziany z góry przypomina krzyż św. Andrzeja. Został zbudowany z lokalnego wapienia, otoczony jest głębokim, suchym rowem i pierwotnie posiadał most zwodzony. Wewnątrz główna sala posiada charakterystyczny okrągły dach kopułowy, z którego prowadzą przejścia do mniejszych pomieszczeń, natomiast niezwykły wielokątny kształt tej ufortyfikowanej rezydencji zapewniał jej silne właściwości obronne. Podczas wykopalisk w rowie odkryto również rzymską lub prawdopodobnie fenicką komorę grobową.

Dzisiaj zwiedzający mogą zwiedzać odrestaurowaną wieżę i podziwiać jej niezwykłą architekturę, wnętrza oraz otaczającą ją fosę. Wieża służy również jako miejsce wycieczek z przewodnikiem, wydarzeń kulturalnych i prywatnych uroczystości, a jej położenie na wzniesieniu zapewnia widok na zatokę św. Tomasza i otaczający krajobraz. Wieża znajduje się przy ulicy Triq id-Daħla ta’ San Tumas w Marsaskali na Malcie.